૧. પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષક રજા માળખું
ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો ૨૦૦૨ અને શિક્ષણ વિભાગના વખતોવખતના પરિપત્રો અનુસાર પ્રાથમિક શિક્ષકો વેકેશનલ સ્ટાફમાં આવતા હોવાથી સામાન્ય સરકારી કર્મચારીઓ કરતાં રજાના નિયમોમાં થોડો તફાવત રહે છે.
૨. વિવિધ રજાઓના પ્રકાર અને સત્તાવાર નિયમો
૧. પરચૂરણ રજા (Casual Leave - CL)
- દર કેલેન્ડર વર્ષમાં (૧ જાન્યુઆરીથી ૩૧ ડિસેમ્બર) કુલ ૧૫ દિવસ CL મળે છે.
- વર્ષ દરમિયાન નોકરીમાં જોડાનાર કર્મચારીને બાકી રહેતા મહિના મુજબ પ્રમાણસર CL મળે છે.
- CL ને જાહેર રજાઓ, રવિવાર કે વેકેશનની આગળ કે પાછળ (Prefix / Suffix) જોડી શકાય છે.
- એક સાથે સામાન્ય રીતે ૭ દિવસથી વધુ CL ભોગવી શકાતી નથી (વિશેષ સંજોગોમાં આચાર્ય મંજૂર કરી શકે છે).
- વર્ષના અંતે બાકી રહેલી CL લેપ્સ (રદ) થઈ જાય છે, આગળ જમા થતી નથી.
૨. અર્ધપગારી રજા (Half Pay Leave - HPL) અને મેડિકલ રજા (Commuted Leave)
- શિક્ષકો વેકેશન ભોગવતા હોવાથી તેમને હક્કરજા (Earned Leave) મળતી નથી, પરંતુ પૂર્ણ થયેલ દરેક સેવા વર્ષ દીઠ ૨૦ દિવસ HPL જમા થાય છે.
- તબીબી પ્રમાણપત્ર (Medical Certificate) રજૂ કરીને ૨ HPL ના બદલામાં ૧ દિવસની પૂરા પગારી મેડિકલ રજા (Commuted Leave) માં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે (એટલે કે વર્ષે ૧૦ પૂરા પગારી મેડિકલ રજા).
૩. પ્રસૂતિ રજા (Maternity Leave - ML)
- મહિલા શિક્ષકને પ્રથમ બે જીવિત બાળકો માટે પૂરા પગારે ૧૮૦ દિવસ પ્રસૂતિ રજા મળે છે.
- ગર્ભપાત કે કસુવાવડના કિસ્સામાં સમગ્ર સેવાકાળ દરમિયાન વધુમાં વધુ ૪૫ દિવસની પ્રસૂતિ રજા મળી શકે છે.
૪. પિતૃત્વ રજા (Paternity Leave)
- પુરુષ શિક્ષકને બાળકના જન્મ સમયે અથવા જન્મ તારીખથી ૬ મહિનાની અંદર પૂરા પગાર સાથે ૧૫ દિવસ પિતૃત્વ રજા મળવાપાત્ર છે.
૫. ખાસ પરચૂરણ રજા (Special Casual Leave)
ચૂંટણી ફરજ, રાષ્ટ્રીય કે રાજ્ય કક્ષાની સ્પોર્ટ્સ સ્પર્ધાઓ, સ્વેચ્છિક રક્તદાન (૧ દિવસ) અથવા કુટુંબ કલ્યાણ ઓપરેશન કરાવવા બદલ નિયમાનુસાર ખાસ રજા મંજૂર થાય છે.
૩. શિક્ષક રજા કોષ્ટક
| રજાનો પ્રકાર | વાર્ષિક મર્યાદા | પગાર સ્થિતિ | જમા થવાની સ્થિતિ |
|---|---|---|---|
| પરચૂરણ રજા (CL) | ૧૫ દિવસ | પૂરો પગાર | વર્ષના અંતે રદ થાય |
| અર્ધપગારી રજા (HPL) | ૨૦ દિવસ | અડધો પગાર | નિવૃત્તિ સુધી જમા થાય |
| મેડિકલ રજા (Commuted) | ૧૦ દિવસ (૨૦ HPL ના બદલામાં) | પૂરો પગાર | HPL માંથી બાદ થાય |
| પ્રસૂતિ રજા (Maternity) | ૧૮૦ દિવસ | પૂરો પગાર | બે સંતાન સુધી |
| પિતૃત્વ રજા (Paternity) | ૧૫ દિવસ | પૂરો પગાર | જન્મના ૬ માસમાં |
૪. વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્રશ્ન ૧: શું CL સાથે મેડિકલ રજા જોડી શકાય?
જવાબ: ના, સામાન્ય નિયમ મુજબ પરચૂરણ રજા (CL) સાથે અન્ય કોઈપણ પ્રકારની રજા (HPL, મેડિકલ કે પ્રસૂતિ રજા) જોડી શકાતી નથી.
પ્રશ્ન ૨: રજા મંજૂરી આપવાની સત્તા કોની પાસે છે?
જવાબ: મદદનીશ શિક્ષકની CL મંજૂર કરવાની સત્તા શાળાના મુખ્ય શિક્ષક (Head Teacher / Principal) પાસે છે, જ્યારે દીર્ઘ રજાઓ (મેડિકલ, પ્રસૂતિ વગેરે) તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી (TPEO) દ્વારા મંજૂર થાય છે.